Waarom stappen lokale besturen in een intergemeentelijk samenwerkingsverband? In opdracht van OP/TIL werd deze vraag onderzocht door Femke Poels, master in Vergelijkende en Internationale Politiek (KU Leuven), in haar scriptie aan de hand van een case study van Cultuur Noordrand. Hiervoor sprak ze met ambtenaren en schepenen uit 6 van de 13 gemeenten, om na te gaan welke meerwaarde zij in deze samenwerking ervaren en met welke uitdagingen ze vandaag geconfronteerd worden.

De resultaten

Motivaties

Welke motivaties hebben gemeenten om in een IGS te stappen? Femke Poels ontdekte drie belangrijke drijfveren:

  • Ambachtelijke capaciteit: het tekort aan ambachtelijke capaciteit kwam als meest doorslaggevende reden naar voren. Dankzij een IGS cultuur kunnen gemeenten, ondanks beperkte capaciteit, toch projecten opzetten, expertise delen en initiatieven verkennen die lokaal moeilijk realiseerbaar zijn.
  • Budgetten: Samenwerking biedt gemeenten van alle groottes meer budgettaire draagkracht om culturele activiteiten aan te bieden.
  • Schaalvergroting: gemeenten kunnen efficiëntie en kwaliteitswinst boeken, o.a. door ‘kant-en-klare pakketten’ en door de krachten te bundelen. Denk aan projecten als UiTPAS, pARTkoer en de Jeugdboekenmaand.

Voordelen

Gemeenten in een IGS ervaren verschillende voordelen, waaronder:

  • Deskundigheid delen: gemeenten wisselen ideeën uit en delen kennis, waardoor ze gemeenschappelijke uitdagingen sneller en beter kunnen aanpakken.
  • Groter bereik: door de samenwerking maakt een gemeente deel uit van een breder netwerk. Daardoor worden veel meer inwoners bereikt dan wanneer een gemeente alleen werkt. Voor de oprichting van Cultuur Noordrand was het bereik vooral de eigen inwoners.
  • Meer return on investment: respondenten geven aan dat Cultuur Noordrand het beschikbare budget efficiënt inzet. Daardoor krijgen gemeenten waar voor hun geld.
  • Kant-en-klare pakketten: Cultuur Noordrand biedt kant-en-klare activiteiten en projecten waar gemeenten eenvoudig aan kunnen deelnemen, zonder alles zelf te moeten opzetten.

Uitdagingen

Ook ervaren de gemeenten enkele uitdagingen, zoals:

  • Diversiteit: door de toenemende diversiteit in de Noordrand-regio vormt het een uitdaging om alle inwoners, waaronder anderstaligen te bereiken.
  • Budgetten: hoewel de IGS duidelijk meerwaarde biedt, vormen de opstartkosten en de jaarlijkse bijdragen per inwoner een financiële uitdaging voor gemeenten.
  • Interne werking IGS: over het algemeen zijn de gemeenten tevreden met de werking van de IGS cultuur. Toch wijzen ze ook enkele knelpunten aan:
    • Complexiteit van de structuur: hoe voorkom je dat de IGS cultuur te complex wordt?
    • Vertaling naar lokaal niveau: hoe zorg je dat IGS-activiteiten ook lokaal écht worden uitgevoerd, zonder extra druk op de beperkte personeelscapaciteit?
    • Verschillende visies en prioriteiten: hoe vind je de grote gemene deler tussen deelnemende gemeenten met uiteenlopende belangen

Meer lezen? In dit artikel van OP/TIL vind je alle informatie, en kan je doorklikken naar de volledige scriptie.